Święta wiedza: między poważnymi poszukiwaczami a lekkomyślnymi żartownisiami

 

Teraz, gdy pewne niepożądane praktyki wślizgnęły się i zakorzeniły w dała np. korporacyjne podejście, które zdaje się stawiać pieniądze na pierwszym miejscu, świadome używanie komedii i błazenady, kultura „edutainmentu”, wysokie honoraria lub opłaty, jakie niektórzy pobierają za dała, oraz niezdrowa kultura celebrycka otaczająca niektórych mówców, to przypomnijmy sobie, jaka jest rzeczywistość objawionego przewodnictwa i świętej wiedzy islamskiej:

♦

1 - Święta wiedza (‘ilm) ma być przekazywana z powagą i godnością, ze względu na źródła, z których pochodzi, oraz rzeczywistość, którą odsłania. Sam Koran opisuje siebie w bardzo poważnych słowach:
إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقِيلاً – „Zaiste, wkrótce złożymy na tobie słowo ciężkie” [K. 73:5]
oraz:
أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ وَتَضْحَكُونَ وَلاَ تَبْكُونَ – „Czy więc dziwicie się temu przekazowi, śmiejecie się, a nie płaczecie?” [K. 53:59–60]

2 - Prorok ﷺ powiedział:
لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ، لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا، وَ لَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا –
„Gdybyście wiedzieli to, co ja wiem, śmialibyście się mało, a płakalibyście obficie.”¹
Wiedza religijna jest więc poważna i doniosła: nie ma w niej nic lekkiego, trywialnego ani sprzyjającego zabawie czy wybuchom śmiechu.

3 - Nawet jeśli nie jesteśmy uczonymi, przystoi nam, jako mówcom lub poszukującym wiedzy, przyjmować postawę i sposób bycia uczonych. Imam Malik powiedział kiedyś:
„Obowiązkiem poszukującego wiedzy jest być poważnym, godnym, posiadać bojaźń [przed Allahem] i podążać śladami tych, którzy byli przed nim.”²

4 - Powyższe należy czynić z miłości do cnoty i piękna adabu, a także po to, by chronić innych przed niechlubnymi aspektami naszego charakteru, nie zaś w celu popisywania się lub udawania kogoś, kim nie jesteśmy. Oczywiście czyny oceniane są według intencji.

5 - Ci, którzy przekazują naukę religijną, powinni pomagać nam wzrastać w pobożności i powadze. Nie powinni schlebiać przeciętności ani frywolności, w jakiej ludzie dziś się pogrążyli. ‘Ali, radia’Llahu ‘anhu, powiedział:
„Gdy nauczysz się wiedzy, zachowaj ją i nie mieszaj jej ze śmiechem ani z pustką, aby serca jej nie odrzuciły.”³
Ibn al-Jawzi podobnie podkreślał, że kaznodzieja nie powinien się śmiać, żartować ani zachowywać jak ogół ludzi, „aby darzono go szacunkiem i by mogli skorzystać z jego napomnienia.”⁴

6 - Okazjonalny, godny humor lub lekka uwaga są dopuszczalne, o ile nie naruszają powagi przekazu ani nie trywializują go w sercach ludzi, ani nie popychają ich jeszcze bardziej w stronę lekkomyślności. Al-Khatib al-Baghdadi, doradzając studentom hadisów, co odnosi się także do innych uczonych, nauczycieli i kaznodziejów, stwierdza:

„Poszukujący hadisów powinien unikać lekkomyślności, frywolności oraz poniżania siebie w zgromadzeniach przez głupotę, wybuchy śmiechu i nadmierne żarty. Jednak odrobina humoru jest czasem dozwolona, o ile nie przekracza granic dobrego wychowania i drogi wiedzy. Natomiast głupie, nieprzyzwoite lub przesadne zachowanie oraz wszystko, co prowadzi do niego w duszach ludzi lub powoduje szkody, jest godne potępienia. Nadmiar żartów i śmiechu obniża rangę człowieka i umniejsza jego godności (muru’ah).”⁵

7 - Podsumowanie:
Jeśli święta wiedza nie pomaga nam wznosić wzroku ku Bogu ani nie czyni nas ludźmi poważniejszymi, o wysokich aspiracjach, to najprawdopodobniej przyjmujemy ją z niewłaściwymi sercami lub od niewłaściwych ludzi. Święta wiedza jest szlachetna, tak samo jak powinni być szlachetni jej nosiciele, nauczyciele i wzywający do niej.

I u Allaha szukamy pomocy.

≈

¹ Al-Bukhari, nr 4345; Muslim, nr 426.
² Cyt. w al-Khatib al-Baghdadi, al-Jami‘ li Akhlaq al-Rawi wa Adab al-Sami‘, nr 212.
³ Tamże, nr 213.
⁴ Laftat al-Kabad ila Nasihat al-Walad, s. 60.
⁵ al-Jami‘ li Akhlaq al-Rawi, 1:232–233.

https://thehumblei.com/2020/11/14/sacred-knowledge-between-serious-seekers-flippant-jokers/