Przekazanie majątku dzieciom za życia - hanafi, szafii, maliki

 

Zapisy testamentowe (wasijja)

Na początku ważne jest zrozumienie różnicy między zapisem testamentowym (wasijja) a przekazaniem majątku za życia (hadija lub ‘atijja). Zapis testamentowy polega na tym, że dana osoba mówi: „Po mojej śmierci przekażcie taką a taką kwotę tej i tej osobie”. Po śmierci następuje weryfikacja, czy nie ma długów do spłacenia, czy łączna wartość zapisów nie przekracza jednej trzeciej całego majątku zmarłego, a także czy dana osoba może być odbiorcą takiego zapisu.

Jedną z okoliczności uniemożliwiających otrzymanie zapisu testamentowego jest bycie spadkobiercą, np. małżonkiem lub dzieckiem. Wysłannik Allaha (pokój i błogosławieństwo z nim) powiedział: „Nie ma zapisu testamentowego dla spadkobiercy” (Tirmidhi). Oznacza to, że jeśli ktoś ma zagwarantowaną część spadku, jak syn czy córka, nie może otrzymać dodatkowego zapisu testamentowego. Zapis testamentowy dotyczy więc przekazania majątku po śmierci i pochodzi z majątku zmarłego.

Przekazywanie majątku za życia
Dopóki człowiek żyje i nie znajduje się na łożu śmierci, zasadniczo może swobodnie przekazać dowolną część swojego majątku komu chce. Jednak gdy znajduje się już na łożu śmierci, nie wolno mu rozdawać majątku, ponieważ byłoby to naruszenie praw spadkobierców. Jeśli więc rodzice nie są w stanie bezpośredniego zagrożenia życia, mogą przekazać majątek jednemu dziecku kosztem innego.

Sunna w obdarowywaniu
Choć mają do tego prawo, zalecane (sunna) jest równe traktowanie dzieci przy rozdawaniu majątku. Wysłannik Allaha (pokój i błogosławieństwo z nim) powiedział: „Traktujcie swoje dzieci równo, traktujcie swoje dzieci równo, traktujcie swoje dzieci równo!” (Ahmad i inni). Powiedział również: „Bądźcie sprawiedliwi w dawaniu darów swoim dzieciom, a gdybym miał komuś dać więcej, wybrałbym kobiety” (Bayhaqi i Tabarani).

Równe prawa w islamie
Odnosząc się do pytania o równość praw kobiet i dlaczego czasami otrzymują one mniejszy udział niż mężczyźni, należy zrozumieć, że są tylko określone sytuacje, w których kobieta dostaje mniej niż mężczyzna. Na przykład, jeśli zmarły pozostawił jednego syna i jedną córkę, syn otrzyma dwie części majątku, a córka jedną.

Jedną z przyczyn tego rozwiązania jest fakt, że obowiązki finansowe wobec rodziny spoczywają na mężczyźnie, a nie na kobiecie. Syn wykorzystuje swoje dwie części, aby utrzymać żonę i dzieci, natomiast córka zachowuje swoją część dla siebie i nie ma obowiązku przeznaczać jej na utrzymanie męża i dzieci.

Warto też zauważyć, że istnieją sytuacje, w których kobieta może otrzymać więcej niż mężczyźni - na przykład gdy zmarły pozostawił córkę oraz swoich braci (czyli wujów ze strony ojca tej córki). W takiej sytuacji córka otrzymuje połowę majątku, a bracia, niezależnie od ich liczby - dzielą między siebie pozostałą część.

https://seekersguidance.org/answers/hanafi-fiqh/transferring-property-to-children-in-ones-lifetime/