Ekstremizm i patologia sekciarstwa - Charydżyzm

Parafrazując aforyzm stworzony przez filozofa XX wieku, ci, którzy odrzucają naukę z lekcji historii, mają nakazane powtarzać je tak długo, aż pozyskają wiedzę.

Najwcześniejszy szczep ekstremizmu w historii islamu pojawił się pod koniec VII wieku jako charydżyzm, sekta, która według uczonych będzie trwać do czasu zakończenia ummy. Innymi słowami, tak długo jak istnieją muzułmanie, tak i patologia skrajnego sekciarstwa będzie owocować w dzieleniu wspólnoty. 

Jest konieczne, aby muzułmańska społeczność, a zwłaszcza młodzież była ostrzegana przed niebezpieczeństwem związanym z ekstremizmem. Aby tego dokonać, musimy zrozumieć mentalność ekstremistycznego sekciarstwa, ich etiologii, zewnętrznych oznak i symptomów, które pomogą nam przeciwdziałać w przypadku konfrontacji. 

Najbardziej problematycznym aspektem charydżytów i ich podobnych jest to, że często działają pod płaszczykiem religijności i mogą nawet wykazywać mocniejsze zaangażowanie w praktyki religijne, zwłaszcza w modlitwę, czy zapamiętywanie i recytację Koranu. Ten sposób ukazywania purytańskiej pobożności wabi wielu muzułmanów, którzy przeświadczeni są o ich właściwym przewodnictwie. 

Poniżej znajduje się tłuczenie narracji przekazanej przez Imama al-Dhahabi, w jego arbitrażowej pracy pt. „Biographies of Noble Notables (Siyar A‘lam al-Nubala`) dotyczącej wglądu Wahab b. Munabbih’a w patologię sekciarstwa i jego degenerujących skutków, jeśli zostaną pozostawione bez kontroli. 

Wahab b. Munabbih był jemeńskim uczonym i osobą przekazującą hadisy. W literaturze biograficznej czasem podkreślany jest fakt, że był nawróconym na islam judaistą, ze względu na jego ogromną wiedzę o Torze i talmudzkych historii, ale inni uczeni wspominają, że był w rzeczywistości pochodzenia mieszanego: jego ojciec był perskim arystokratą, a jego matka himjarytką, ale nie spośród Żydów. W każdym razie, urodził się podczas panowania Kalifa Uthman’a, w roku 34 po Hidżra. 

Wahab b. Munabbih był uczniem kilku znaczących towarzyszy, w tym Ibn Abbas’a i Jabir b. Abd Allaha, od których przekazywał pierwsze z najwcześniejszych kolekcji hadisów. Zdecydowana większość uczonych uważała go za ustnego narratora: obu imamów al-Bukhari i Muslim, którzy przekazywali jego przekazy. Imam al-Nasa’i, który miał jedne z najsurowszych wymagać co do narracji hadisów, uznał go za absolutnie wiarygodnego. Ibn Hajar powiedział, że Wahab b. Munabbih był thiqah - „godny zaufania”. 

Niestety później, stał się celem ataków ze strony współczesnych redaktorów islamu, ponieważ przekazał, to co znamy jako Isra`iliyat lub żydowskie historie, więc oskarżyli go o wprowadzanie niesolidnych, żydowskich tradycji do koranicznej egzegezy - tafsiru.  

Te ataki mają miejsce mimo pozwolenia Proroka, by „Opowiadać historie ludzi z Biblii, ale ani ich nie potwierdzać, ani nie negować.” (Dozwolone jest korzystanie z naszych własnych źródeł, aby je potwierdzić lub obalić; uczeni obalają je, jeśli wyraźnie stoją w sprzeczności z naszymi źródłami, szczególnie te narracje, które przedstawiają proroków w złym świetle, takie jak historia Betszeby i Uriasza z Dawidem, czy też Noego i jego córek).

Poniższa historia ilustruje niebezpieczeństwa patologii sekciarskiej w społecznym ciele islamu i dlaczego jest niezbędne, aby uczeni i zaawansowani studenci wiedzy ostrzegali prostych wiernych, zwłaszcza młodych, którzy mogą paść ofiarą tak kusząco prostych, lecz ostatecznie destrukcyjnych zniekształceń islamu.

Imam al-Dżahabi przekazuje następującą historię w swojej sekcji o Wahabie ibn Munabbih w dziele Biografie szlachetnych znamienitych (Siyar A’lam al-Nubala’):

Dawud ibn Qays opowiada następującą historię o Wahabie ibn Munabbih:

„Miałem przyjaciela o imieniu Abu Shamir Dhu Khawlan. Wyruszyłem z Sana’a, by odwiedzić go w jego wiosce. Gdy zbliżałem się do jego wioski, natknąłem się na list zaadresowany do Abu Shamira. Po przybyciu zastałem go przygnębionego i zrozpaczonego. Gdy zapytałem, co się stało, wyjaśnił: „Przyszedł listonosz z Sana’a, by dostarczyć list od pewnych przyjaciół, których tam mam, ale przyznał, że go zgubił.”

„Nie martw się, znalazłem go!” – powiedziałem.

On zawołał: „Chwała Allahowi!” Następnie otworzył pieczęć i przeczytał go w milczeniu.

„Dlaczego mi go nie przeczytasz?” – zapytałem.

Odpowiedział: „Uważam, że jesteś trochę za młody.”

Więc zapytałem go: „Co w nim jest?”

Odpowiedział: „Uderzanie szyi!”

Wtedy powiedziałem: „Być może napisali to niektórzy z Haruritów [Charydżyci].”

Zaskoczony zapytał: „Skąd wiedziałeś o tym?”

„Bo moi przyjaciele i ja spotykamy się z Wahabem ibn Munabbih” – odpowiedziałem – „i zawsze mówi do nas: ‚Uważajcie wszyscy, młodzi i niedoświadczeni, na tych ekstremistów: nie pozwólcie, by wciągnęli was w swoje zboczone poglądy. Zaprawdę, są oni złem, które dotknęło tę Ummę.’”

W tym momencie Dhu Khawlan rzucił list w moją stronę, a ja przeczytałem w nim następujące słowa:
„Pokój z wami. Chwalimy Allaha razem z wami i radzimy wam pobożność. Zaprawdę, religia Allaha opiera się na rozróżnieniu i przewodnictwie. Na pewno ta religia polega na posłuszeństwie Allahowi i nieposłuszeństwie wobec tych, którzy odchodzą od drogi Jego Posłańca, pokój i błogosławieństwo Allaha niech będzie z nim. Kiedy nasz list do was dotrze, głęboko się nad tym zastanówcie, in sha Allah, komu wypełniacie obowiązek swojej zakat. Dzięki temu zyskacie bliskie miejsce u Allaha i ochronę Jego sprzymierzeńców” [tj. Charydżytów].

Następnie powiedziałem do niego: „Zakazuję ci kontaktów z nimi.”

On odpowiedział: „Powiedz mi, dlaczego miałbym podążać za twoją opinią i porzucić kogoś starszego od ciebie?”

Wtedy zaproponowałem mu: „A może pójdziemy razem na spotkanie z Wahabem, abyś mógł usłyszeć jego rady?”

Zgodził się, więc wyruszyliśmy do Sana’a, a ja zabrałem go do Wahaba ibn Munabbih. W tym czasie Mas’ud ibn ‘Auf był gubernatorem Jemenu, wyznaczonym przez ‘Urwah ibn Muhammada. Kiedy przybyliśmy, znaleźliśmy grupę ludzi siedzących z Wahabem. Jeden z nich zapytał: „Kim jest ten starszy człowiek z tobą?”

Odpowiedziałem: „Ma problem, który wymaga rozwiązania.”

Grupa wstała, a Wahab powiedział: „Jaką masz potrzebę, Dhu Khawlan?”

Kiedy usłyszał swoje imię [od kogoś, kogo nigdy wcześniej nie spotkał], oniemiał ze strachu. Wahab zwrócił się do mnie i powiedział: „Przemów w jego imieniu.”

Odpowiedziałem: „Jest człowiekiem Qur’anu i cnoty, o ile wiem, ale Allah zna jego wnętrze. Powiedział mi, że pewni Charydżyci zwrócili się do niego i stwierdzili, że jego podatek od ubogich przekazany władcom jest nieważny, ponieważ nie rozdzielają go wśród prawowitych odbiorców. Powiedzieli mu, że jest ważny tylko wtedy, gdy zostanie zapłacony im. W związku z tym uznałem, że stosowne będzie przyprowadzenie go do ciebie, o Abu ‘Abd Allah Wahab ibn Munabbih, wiedząc, że twoje słowa będą miały na niego większy uzdrawiający wpływ niż moje.”

Na to Wahab powiedział do Dhu Khawlana:

„Czy twoim zamiarem jest stać się ekstremistą w tak późnym wieku, Dhu Khawlan? Czy chcesz zaświadczyć, że ci, którzy są lepsi od ciebie, są na manowcach? Powiedz mi, co powiesz Allahowi jutro, gdy staniecie w Dniu Sądu wraz z tymi, których potępiłeś jako niewiernych? Allah świadczy o ich wierze, a ty twierdzisz, że są niewierni! Allah ogłasza, że są prowadzeni, a ty mówisz, że błądzą! Dokąd trafi twoja dusza, jeśli twoja opinia stoi w sprzeczności z wolą Allaha, a twoje świadectwo przeczy Jego świadectwu? Powiedz mi, Dhu Khawlan, co mówią ci ci ekstremiści?”

Teraz mogąc mówić, Dhu Khawlan odpowiedział Wahabowi: „Żądają, abym dawał jałmużnę tylko tym, którzy podzielają ich opinię, i abym prosił o przebaczenie tylko dla nich.”

Wahab odpowiedział:

„Tak, to, co mówisz, jest prawdą: to ich katastrofalna, podstępna agitacja. Jeśli chodzi o ich twierdzenia dotyczące jałmużny, dotarło do mnie, że Prorok, pokój i błogosławieństwo Allaha niech będzie z nim, powiedział, iż pewna kobieta z Jemenu została ukarana za zamknięcie kota [i doprowadzenie go do śmierci głodowej].

Czy bliżej Allaha jest człowiek wolny od bałwochwalstwa, który czci Allaha, czy ten kot? Czyż nie bardziej zasługuje ten człowiek, który oddaje cześć Allahowi, na zaspokojenie głodu niż kot? Allah mówi: „Dają jedzenie z miłości do Allaha dla potrzebujących, sierot i więźniów.” Jeśli natomiast chodzi o ich twierdzenie, że nikt nie powinien prosić o przebaczenie dla innych oprócz tych, którzy są tacy jak oni – czy oni są lepsi od aniołów? O aniołach Allah mówi: „Proszą o przebaczenie dla tych, którzy są na ziemi.” Przysięgam przy Allahu, aniołowie czynią tylko to, co nakazał im Allah, jak mówi nam: „Nie czynią nic, zanim nie usłyszą słowa od Allaha i robią to, co im rozkazano.” Wyraźnie powiedziano w wersecie: „Proszą o przebaczenie dla wierzących.”

Dhu Khawlan, widziałem początki islamu. Przysięgam przy Allahu, ta grupa Charydżytów i wszyscy inni podobni im pojawili się tylko po to, aby Allah ich rozproszył z powodu zła w ich stanach. I żaden z nich nie przedstawia swoich opinii, aby Allah go nie zniszczył ostatecznie. Gdyby Allah pozwolił, by ich poglądy się rozprzestrzeniły i rozkwitły, korupcja ogarnęłaby ziemię, nie byłoby bezpieczeństwa na drogach ani dla pielgrzymów, a ta religia islamu stałaby się sprawą ignorantów i fanatyków (jahiliyya). Wtedy każda grupa ogłosiłaby swój kalifat, walcząc ze sobą nawzajem. Każda grupa dziesięciu tysięcy walczyłaby ze wszystkimi innymi, każda oskarżając innych o niewiarę, aż wierzący obawiałby się o swoje życie, religię, krew i majątek i nie wiedziałby, z kim być. Allah mówi: „Gdyby nie niektórzy chronili innych, cała ziemia byłaby skażona” oraz „Damy zwycięstwo Naszym posłańcom i tym, którzy wierzą.” Gdyby byli prawdziwymi wierzącymi, otrzymaliby zwycięstwo, jak mówi Allah: „Nasi żołnierze odniosą zwycięstwo.”

Dhu Khawlan, czy odpowiedź Noego wobec bałwochwalców jego czasów nie wystarcza ci dziś w odpowiedzi na tych ekstremalnych muzułmanów? Bałwochwalcy kwestionowali go w sprawie wierzących podążających za nim, mówiąc: „Czy mamy wierzyć jak ci nędzni wyrzutkowie wierzą?” [Noe odpowiedział tylko: „A cóż wiem o tym, co oni czynili? Ich rozliczenie należy tylko do Allaha, a ja nie będę odpychać wierzących. Jestem jedynie zwykłym ostrzegającym.”]

Dhu Khawlan wtedy zapytał: „Co mi radzisz, żebym uczynił?”

Wahab odpowiedział:

„Daj swoją zakat tym, których Allah postawił nad nami. Władza należy wyłącznie do Allaha. Jest w Jego ręku i daje ją, komu chce. Jeśli przekażesz ją tym, którzy są u władzy, wypełniasz swój obowiązek. Jeśli zostanie cokolwiek, daj to swoim najbliższym, swoim pracownikom, sąsiadom i gościom.”

W tym momencie Dhu Khawlan oznajmił: „Zaświadczajcie wszyscy, że już nie podążam za zboczonymi opiniami ekstremistów!”

Warto zastanowić się nad lekcją płynącą z tej historii z wczesnych lat historii islamu, zważywszy, że historia faktycznie się powtarza, a my znów stajemy wobec nurtu ekstremizmu, który po raz pierwszy uosobili Charydżyci. Niezwykłe końcowe stwierdzenie Wahaba ibn Munabbih powinno być przypomnieniem dla wielu współczesnych muzułmanów, szczególnie ekstremistów, którzy stracili z oczu tę prawdę: „Władza należy wyłącznie do Allaha. Jest w Jego ręku i daje ją, komu chce.”

Gdy muzułmanie okażą się godni opieki nad władzą poprzez moralną prawość, Allah przywróci nam naszą chwałę. Ale dopóki znajdujemy się w hańbiącym stanie, w którym się znajdujemy, destrukcyjne i deprawujące zagrożenie władzą najlepiej jest od nas oddzielić. Wielu proroków w Koranie było prześladowanych, ale zawsze byli wzorem w odpowiedzi na ucisk. Imam al-Ghazali, który był świadkiem upadku państwa Seldżuków i wybuchu wewnętrznych konfliktów po zamachu na Malikshaha, wiedział, że państwa upadają, ale człowiek prawy, jeśli jest oczyszczony i chroniony, nie upada. Polityka zawodzi nas nieuchronnie, ale pobożność nigdy nas nie zawodzi. „A kto jest pobożny, Allah przygotuje dla niego drogę wyjścia i zapewni mu środki tam, skąd się tego najmniej spodziewa.”

Imam al-Ghazali postanowił sporządzić drogowskaz dla podróżnego, który żyje w tym świecie niestabilności i niepewności. Ten drogowskaz jest zawsze dostępny – w czasach światła i w czasach ciemności. Zaczyna się od wiedzy i kończy śmiercią.

Harurici byli Charydżytami z Harura’ koło Kufy w Iraku. Byli oni pierwszymi innowatorami w tradycji islamskiej i tam znajdowała się ich baza. Kiedy sprzeciwiali się Imamowi ‘Aliemu, ich siedziba znajdowała się w Harura’, stąd wzięła się nazwa Haruriyyah. W praktyce termin ten jest w zasadzie synonimem Charydżytów lub ekstremistów. W autentycznym hadiszu zapytano ‘A’ishah, dlaczego kobiety muszą odrabiać post po menstruacji, ale nie modlitwy. Odpowiedziała: „Czy jesteś Haruriyyah?” Warto zauważyć, że samo usłyszenie tajemniczej frazy „uderzanie szyi” sprawiło, że Dawud ibn Qays podejrzewał, iż chodzi o Charydżytów.

Wahab znał imię tego człowieka, nie znając go wcześniej ani nie będąc poinformowanym, co przestraszyło mężczyznę i pozostawiło go bez słowa. Jest to znane jako kashf i może zdarzyć się u osób głęboko pobożnych, które poznają coś w sposób niemożliwy do zdobycia zwykłymi metodami. Zazwyczaj pobożni ukrywają ten dar, ale czasem konieczne jest jego ujawnienie, gdy może pomóc ich słowom dotrzeć do serca osoby, którą próbują prowadzić. Wielokrotnie widziałem to u moich własnych nauczycieli, więc nie wydaje mi się to wymyślone, jak często interpretują to orientalni uczeni, nieznający tego zjawiska. Kashf może również zachodzić, gdy osoba, przez którą się to dzieje, nie jest tego świadoma, ale słuchający wyraźnie rozpoznaje, że Allah natchnął tę osobę. Wynika to z zasłony, jaką wielu pobożnych ma względem własnego stanu wobec Allaha.

Wahab wiedział, że ten człowiek jest człowiekiem Qur’anu, dlatego przytoczył tylko pierwszą część historii. Wersety znajdują się w surze zatytułowanej „Poeci”. Niewierni kwestionowali Noego, pokój z nim, w odniesieniu do tych, którzy za nim podążali, mówiąc, że byli nisko urodzonymi i nieistotnymi ludźmi, więc dlaczego oni, w swoim statusie, mieliby podążać za tymi niskimi? Odpowiedź Noego, którą Wahab zaleca temu człowiekowi, mówi, że nie naszą sprawą jest sądzić ludzi, którzy podążają lub twierdzą, że podążają za prorokami. Allah ich osądzi. Jeśli sami ich ocenimy, możemy odepchnąć prawdziwych wierzących, co dokładnie robią Charydżyci i podobni im fanatyczni oraz sekciarscy muzułmanie wobec innych muzułmanów: wypędzają ich z islamu.

Źródło: Siyar A’lam al-Nubala’, tom 4, str. 554-557.
Przez Shaykha Hamzę Yusufa, pierwotnie opublikowane w Sandala.

---

„Uderzanie szyi”

„Uderzać się nawzajem w szyję” oznacza iść przeciwko sobie. Może to oznaczać kłótnie, bójki i wojny.

https://seekersguidance.org/articles/featured-articles/striking-necks-it-must-be-the-kharijites/